بدين ترتيب موسى خويش را سخت در تنگنا ديد و راه را از هر سوى بسته ، چرا كه در سمت راست او ، درياچهء « بوص » بود و پيشاروى او ، دژ « مجدل » ، با انبوهى سرباز كه راه را از سوى شمال برمىبست ؛ و در سوى چپش آبگيرهاى « بيلوزى » بود كه از شاخه‌هاى فرعى نيل فراهم آمده بودند ، و پشت سرش نيز فرعون نيروهاى كوبنده‌اش . « 1 » بدين‌گونه موسى و يارانش در كنارهء دريا محاصره گشتند ، نه كشتى داشتند تا از دريا بگذرند ، و نه توان شنا كردن ؛ و نه سلاح و ابزار جنگ تا با فرعون به پيكار برخيزند . و فرعون و سربازان ورزيده و سلاح كشيده‌اش نزديك مىشدند تا با خشم و سنگدلى بر آنان بتازند و به دم تيغشان سپارند ، همه چيز به زبان حال مىگفت كه راه گريز و رهايى نيست ، دريا در پيش و دشمن در پشت . « 2 » اين بود كه بنى اسرائيل فرياد زدند : كار ما تمام است ، ما را بىگمان مىگيرند ، و به موسى بانگ زدند : ما همواره آزار ديده‌ايم ، پيش از آن كه تو بيايى ، پسران ما را مىكشتند و زنان ما را زنده مىخواستند ، و پس از آن كه تو آمدى ، اينك سربازان فرعون مىرسند و ما را از دم تيغ مىگذراند . ما بىگمان گرفتار آنان مىشويم كه دريا پيشاروى ماست و فرعون پشت سرما . و به گزارشى ، گفتند موسى ، چه شد آن وعده‌هايى كه به ما مىدادى ، اينك ما چه كنيم . اين فرعون است كه از پشت سر مىآيد و اگر به ما برسد ، ما را مىكشد و اين درياست كه پيش روى ماست و اگر بدان در رويم ، غرقه مىگرديم » . « 3 »

--> ( 1 ) . فى ظلال القرآن ، 5 / 2598 ؛ محمد بيومى مهران ، اسرائيل ، 1 / 45 . ( 2 ) . در اينجا روايات مورخان و مفسران دربارهء شمار سپاهيان فرعون بسيار به مبالغه و گزافه و خرافه آميخته است : برخى آنها را يك ميليون گفته‌اند ؛ گروهى ديگر يك ميليون و هفتصد هزار سوار ؛ دسته‌اى يك ميليون و ششصد هزار ؛ و بعضى يك ميليون و صد هزار ؛ كسانى يك ميليون و پانصد گردان هزار نفرى ؛ برخى نيز گفته‌اند كه فرعون با انبوهى بسيار از سپاهيان روانه شد ، به گونه‌اى كه پيشقراولان سپاه او هفتصد هزار سوار بودند . گروهى نيز سپاهيان او را هفت ميليون گفته‌اند و برخى گفته‌اند ، پيش روى او صد ميليون تيرانداز بود و صد ميليون جنگنده و صد ميليون پرچم‌دار . پيداست كه اين آمار و شمارها تا چه اندازه بسى بىپايه است و بىگمان همهء مردم مصر نيز در آن روزگار ، چنين شمارى نداشته‌اند . گذشته از اين ، حتى اگر گزارش تورات را بپذيريم كه اسرائيليان بجز كودكانشان ، ششصد هزار تن بودند ، باز هم دنبال كردن آنان به هيچ روى نيازى به چنين آمار و شمارهايى از سپاه و ساز و برگ نداشته است . افزون بر اين ، فرعون كه ناگهانى از گريز اسرائيليان آگاه شده بود ، چگونه مىتوانست در فرصتى كم چنين سپاه انبوهى فراهم كند و از پى آنان روانه شود . در ميان اين روايت‌ها ، روايت نسفى كمتر به گزافه و افسانه آميخته است كه اسرائيليان را هفتاد هزار و فرعونيان را ششصد هزار گفته است ( بنگريد به : تفسير طبرى ، 1 / 275 - 279 ؛ تفسير خازن ، 1 / 58 ؛ الدر المنثور سيوطى ، 5 / 84 ؛ تفسير ابى مسعود 6 / 244 ، تاريخ نسفى ، 3 / 60 ؛ تفسير بغوى ، 1 / 58 ؛ تاريخ طبرى ، 1 / 414 - 415 ؛ البداية و النهاية ، 1 / 270 ؛ تاريخ يعقوبى 1 / 36 ، بسنجيد با : سفر خروج ، 14 : 5 - 9 ) . ( 3 ) . تفسير خازن ، 1 : 58 ؛ تاريخ طبرى ، 1 / 415 .